Social media: Νέο όριο 15 ετών από το 2027 – Τι προβλέπεται
Ελάχιστο όριο ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης προβλέπει το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή, με προγραμματισμένη έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.
Νέους κανόνες για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου, με στόχο τον περιορισμό της χρήσης συγκεκριμένων ψηφιακών υπηρεσιών από παιδιά κάτω των 15 ετών.
Σύμφωνα με την αναλυτική ενημέρωση του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, η ρύθμιση αφορά υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και όχι γενική απαγόρευση πρόσβασης στο διαδίκτυο ή κατοχής κινητού τηλεφώνου.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο προωθείται το EU KIDS Act, μια ευρύτερη νομοθετική πρόταση για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον. Πρόκειται για δύο διαφορετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, οι οποίες δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ.
Ποια παιδιά θα αφορά ο περιορισμός από την 1η Ιανουαρίου 2027
Το ελληνικό νομοσχέδιο προβλέπει ειδικό τρόπο υπολογισμού της ηλικίας, με βάση το ημερολογιακό έτος γέννησης.
Για την εφαρμογή της διάταξης, ως ημερομηνία γέννησης κάθε παιδιού θεωρείται η 1η Ιανουαρίου του έτους κατά το οποίο γεννήθηκε.
Έτσι:
- Παιδιά γεννημένα το 2012 ή νωρίτερα: Θα θεωρείται ότι πληρούν το ηλικιακό όριο από την 1η Ιανουαρίου 2027.
- Παιδιά γεννημένα το 2013: Θα πληρούν το όριο από την 1η Ιανουαρίου 2028.
- Παιδιά γεννημένα το 2014: Θα πληρούν το όριο από την 1η Ιανουαρίου 2029.
Για παράδειγμα, ένα παιδί που γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 δεν θα χρειάζεται, για τους σκοπούς της συγκεκριμένης ρύθμισης, να περιμένει μέχρι τα πραγματικά του γενέθλια τον Δεκέμβριο του 2027.
Ο ειδικός αυτός κανόνας δεν καταργεί άλλους περιορισμούς που προβλέπονται για τους ανηλίκους ή νόμιμους όρους των επιμέρους υπηρεσιών.
Ποιες πλατφόρμες αφορά και τι γίνεται με τους υπάρχοντες λογαριασμούς
Το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει κλειστό κατάλογο εφαρμογών. Το βασικό κριτήριο είναι εάν μια υπηρεσία παρέχει λειτουργίες κοινωνικής δικτύωσης.
Ως ενδεικτικά παραδείγματα αναφέρονται το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn.
Για υπηρεσίες που συνδυάζουν διαφορετικές λειτουργίες, η ακριβής υπαγωγή και ο τρόπος εφαρμογής θα χρειαστούν περαιτέρω αποσαφήνιση στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων.
Η ελληνική ρύθμιση δεν προβλέπει εξαίρεση για παιδιά που έχουν δημιουργήσει λογαριασμό πριν από την έναρξη εφαρμογής της.
Παράλληλα, η συναίνεση του γονέα δεν αρκεί για να επιτραπεί η πρόσβαση πριν από το ηλικιακό όριο των 15 ετών. Δεν προβλέπεται επίσης ειδικός περιορισμένος λογαριασμός για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών στο ελληνικό σχέδιο.
Πώς θα γίνεται ο έλεγχος της ηλικίας
Για την εφαρμογή των περιορισμών απαιτούνται αξιόπιστοι μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας, καθώς η απλή δήλωση μιας ημερομηνίας γέννησης δεν θεωρείται επαρκής.
Το υπουργείο διευκρινίζει ότι το νομοσχέδιο δεν επιβάλλει υποχρεωτική χρήση του Kids Wallet ή του Gov.gr Wallet, ούτε θεσπίζει γενική υποχρέωση αποστολής αστυνομικής ταυτότητας στις πλατφόρμες. Οι συγκεκριμένες εφαρμογές αναφέρονται ως ενδεδειγμένες λύσεις, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα αξιοποίησης και άλλων ισοδύναμων μηχανισμών, εφόσον είναι συμβατοί με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Βασική αρχή είναι η επαλήθευση ότι ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο, χωρίς να απαιτείται η αποκάλυψη περισσότερων προσωπικών πληροφοριών από όσες είναι αναγκαίες.
Προστασία προσωπικών δεδομένων και τεχνολογία μηδενικής γνώσης
Η ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act προβλέπει αξιοποίηση τεχνολογίας απόδειξης μηδενικής γνώσης (zero-knowledge proof) για την επαλήθευση ηλικίας.
Με αυτή τη μέθοδο μπορεί να επιβεβαιώνεται ότι ένας χρήστης καλύπτει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να αποκαλύπτονται στην πλατφόρμα το ονοματεπώνυμο, η ακριβής ημερομηνία γέννησης ή ο αριθμός ταυτότητάς του. Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει επίσης πιστοποιημένες λύσεις επαλήθευσης ηλικίας από ανεξάρτητους τρίτους, με απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας της ιδιωτικότητας.
Στόχος είναι να αποτρέπεται η περιττή συλλογή προσωπικών δεδομένων, καθώς και η αξιοποίησή τους για παρακολούθηση, διαφήμιση ή κατάρτιση προφίλ.
Θα επιβάλλονται πρόστιμα σε παιδιά και γονείς;
Το ελληνικό νομοσχέδιο δεν θεσπίζει νέο πρόστιμο ή ποινή για τα παιδιά και τους γονείς τους.
Η εποπτεία και η εφαρμογή των υποχρεώσεων επικεντρώνονται στους παρόχους ψηφιακών υπηρεσιών, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) και του νόμου 5099/2024. Για παρόχους εγκατεστημένους στην Ελλάδα, αρμοδιότητες εποπτείας προβλέπονται για το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Η ΕΕΤΤ λειτουργεί ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών και μπορεί να διαβιβάζει καταγγελίες προς τις αρμόδιες αρχές άλλων κρατών μελών, όταν οι πάροχοι είναι εγκατεστημένοι εκτός Ελλάδας. Στην ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπονται κυρώσεις βάσει του εφαρμοστέου πλαισίου, οι οποίες μπορούν να φτάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών των υπόχρεων εταιρειών. Το ποσοστό αυτό δεν αποτελεί αυτόματο πρόστιμο για κάθε παράβαση.
Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό EU KIDS Act
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία έχει ευρύτερο πεδίο από το ελληνικό νομοσχέδιο.
Εκτός από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, αφορά υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως ψηφιακούς συντρόφους και συνομιλιακούς βοηθούς.
Οι προβλεπόμενοι κανόνες διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία:
Παιδιά κάτω των 13 ετών
Δεν θα επιτρέπεται προσωπικός λογαριασμός κοινωνικής δικτύωσης στο όνομα του παιδιού. Προβλέπεται περιορισμένη εξαίρεση για πρόσβαση σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες βίντεο μέσω λογαριασμού γονέα, υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Παιδιά από 13 έως κάτω των 15 ετών
Η πρόταση επιτρέπει ειδικό περιορισμένο λογαριασμό, που δημιουργείται από γονέα ή κηδεμόνα, με υποχρεωτικά ενεργοποιημένα εργαλεία γονικού ελέγχου.
Ο γονέας θα μπορεί να ορίζει ημερήσιο χρονικό όριο έως μία ώρα, να εγκρίνει νέες επαφές και να περιορίζει τον αριθμό τους.
Παιδιά από 15 έως 17 ετών
Θα μπορούν να διαθέτουν αυτόνομους λογαριασμούς, παραμένοντας όμως δικαιούχοι των ειδικών μέτρων προστασίας ανηλίκων.
Οι προβλέψεις αυτές αφορούν την ευρωπαϊκή πρόταση, η οποία χρειάζεται έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προτού αποτελέσει ισχύοντα Κανονισμό.
Γιατί προωθείται ο περιορισμός των social media
Το υπουργείο επικαλείται επιστημονικά και ερευνητικά δεδομένα σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με την προβληματική χρήση κοινωνικών δικτύων, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, τις ανεπιθύμητες διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις και τη διατάραξη του ύπνου.
Σύμφωνα με την έρευνα EU Kids Online 2026, στην οποία συμμετείχαν 28.465 παιδιά ηλικίας 10–16 ετών από 19 ευρωπαϊκές χώρες, μόνο το 48% δήλωσε ότι αισθάνεται ασφαλές στο διαδίκτυο.
Παράλληλα, έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου τον Φεβρουάριο του 2025, σε 2.500 μαθητές ηλικίας 10–18 ετών, κατέγραψε ότι ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου δήλωσε υπερβολική χρήση. Τα συγκεκριμένα ευρήματα προέρχονται από δηλώσεις των ίδιων των μαθητών και δεν αποτελούν κλινικές διαγνώσεις εθισμού.
Στην ενημέρωση διευκρινίζεται επίσης ότι οι επιπτώσεις της χρήσης διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, το περιεχόμενο και τον τρόπο χρήσης, ενώ η αποτελεσματικότητα του νέου ηλικιακού περιορισμού θα πρέπει να αξιολογηθεί στην πράξη.
Τι χρειάζεται να κάνουν τώρα οι γονείς
Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει γενική υποχρέωση εγγραφής των οικογενειών σε συγκεκριμένη εφαρμογή.
Οι γονείς μπορούν ήδη να ελέγχουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και γονικού ελέγχου, να συζητούν με τα παιδιά για την ασφαλή χρήση των κοινωνικών δικτύων και να παρακολουθούν τις επίσημες οδηγίες. Για πρακτική ενημέρωση σχετικά με τα διαθέσιμα εργαλεία γονικού ελέγχου μπορούν να χρησιμοποιούν την πλατφόρμα parco.gov.gr.
Το υπουργείο επισημαίνει ότι η ευθύνη προστασίας των ανηλίκων δεν μπορεί να μεταφέρεται αποκλειστικά στις οικογένειες, αλλά αφορά και τους παρόχους των ψηφιακών υπηρεσιών.
Η ελληνική ρύθμιση, εφόσον ψηφιστεί και δημοσιευθεί, προβλέπεται να αρχίσει να εφαρμόζεται την 1η Ιανουαρίου 2027, ενώ η εφαρμογή της θα παρακολουθείται και θα αξιολογείται με επιστημονική συνδρομή και συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών.