Η Ελλάδα στον “χάρτη” της διαστημικής ασφάλειας: Το δίκτυο τηλεσκοπίων του ΕΑΑ

Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Διαστήματος, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών αναδεικνύει τη λειτουργία του GR-NOC SST και την εθνική συνεισφορά στην ευρωπαϊκή επιτήρηση του διαστήματος.

Το Ελληνικό Κέντρο Επιχειρήσεων GR-NOC SST και το δίκτυο τηλεσκοπίων

Σύμφωνα με ενημέρωση του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ), με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Διαστήματος (4–10 Οκτωβρίου), η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στην επιτήρηση και παρακολούθηση του διαστήματος μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου EU SST.

Στο Κέντρο BEYOND του ΙΑΑΔΕΤ/ΕΑΑ λειτουργεί το Ελληνικό Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων για το Space Surveillance and Tracking (GR-NOC SST). Το κέντρο επιχειρεί 365 ημέρες τον χρόνο, συντονίζοντας παρατηρήσεις διαστημικών αντικειμένων και καταλοίπων, επεξεργαζόμενο τα συλλεγόμενα δεδομένα και συσχετίζοντάς τα με τους επίσημους διαστημικούς καταλόγους.

Επί του παρόντος, τρία ελληνικά τηλεσκόπια τροφοδοτούν με επιχειρησιακά δεδομένα το ευρωπαϊκό σύστημα:

• Το τηλεσκόπιο του ΕΑΑ στο Κρυονέρι Κορινθίας.
• Δύο τηλεσκόπια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) στον Χολομώντα Χαλκιδικής και στη Θεσσαλονίκη.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα προγραμματίζεται η ένταξη δύο επιπλέον τηλεσκοπίων (στο Κρυονέρι και στον Σκίνακα του ΙΤΕ), ενώ ο μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός περιλαμβάνει την περαιτέρω επέκταση του δικτύου με πρόσθετα οπτικά μέσα και συστήματα ραντάρ.

Υπηρεσίες πρόληψης συγκρούσεων, χρηματοδότηση και τεχνητή νοημοσύνη

Τα δεδομένα που συγκεντρώνει η ελληνική υποδομή αξιοποιούνται από το ευρωπαϊκό δίκτυο EU SST για την παροχή κρίσιμων υπηρεσιών διαστημικής ασφάλειας, όπως:

• Η πρόληψη και αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ δορυφόρων ή διαστημικών σκαφών.
• Η παρακολούθηση αντικειμένων που επανεισέρχονται ανεξέλεγκτα στην ατμόσφαιρα της Γης.
• Η ανάλυση και χαρτογράφηση θραυσμάτων που προκύπτουν από διασπάσεις ή συγκρούσεις σε τροχιά.

Η συμμετοχή της χώρας στο πρόγραμμα έχει εξασφαλίσει σημαντικούς πόρους για την αναβάθμιση των εγχώριων υποδομών, με τη συνολική χρηματοδότηση για το ΕΑΑ να ανέρχεται στα 2,8 εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, η επιστημονική ομάδα του GR-NOC SST αναπτύσσει εξειδικευμένο λογισμικό και ερευνά την εφαρμογή αλγορίθμων Τεχνητής Νοημοσύνης για τον ακριβέστερο προσδιορισμό τροχιάς και την εκτίμηση της περιστροφής των διαστημικών σωμάτων.